Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

Sinds 1 januari 2017 verzorgen wij onder de naam Activiteiten Vrijzinnige Protestanten  (AVP) een programma  rond het thema 'Bezinning en Inspiratie'. Een initiatiefgroep organiseert door het jaar heen een aantal activiteiten op zondagmiddag en door de week: ZIN op Zondag en ZIN door de Week. Activiteiten op het terrein van geloof en levensbeschouwing in relatie tot kunst, literatuur, cultuur en wetenschap. Voor de voormalige leden en vrienden van de VVP is een Vrijzinnige Sociëteit in het leven geroepen waardoor wij maandelijks rond een onderwerp bij elkaar komen. Deze sociëteit voorziet duidelijk in een behoefte.

Uitgangspunten

Bij de start van onze activiteiten is een aantal uitgangspunten geformuleerd waar we ook in het nieuwe seizoen voor staan.

* We organiseren onze activiteiten rond het thema Bezinning en Inspiratie vanuit het Vrijzinnige gedachtegoed.

* We willen onze doelgroep verbreden met mensen van verschillende leeftijd, levensbeschouwelijke achtergrond en komend uit de omgeving.

* We willen ons aanbod van activiteiten vergroten zodat ook niet-vrijzinnigen zich daardoor aangesproken voelen.

* We zoeken samenwerking zoeken met andere partners waaronder de kerken, het Dorpscentrum en het  Platform Kunst, Cultuur en Erfgoed.

 

Samenwerking

We bieden in het nieuwe seizoen een gevarieerd activiteitenaanbod dat op het terrein van zingeving, spiritualiteit en inspiratie aanvullend is. Alle activiteiten vinden plaats in het Dorpscentrum in Oegstgeest. Hun thema: 'Ontmoeting en Verbinding' gaat goed samen met ons thema: 'Bezinning en Inspiratie'.

Recent ben ik toegetreden tot het Platform Kunst, Cultuur en Erfgoed. Deelname maakt het mogelijk anderen  beter te leren kennen en samenwerking mogelijk te maken met organisaties en mensen die zich inzetten voor kunst, cultuur en erfgoed in Oegstgeest. Het voorkomt overlap en nodigt uit tot creativiteit en enthousiasme. Het bevordert de onderlinge verbondenheid en doelmatigheid. Zo willen wij midden in de samenleving staan in Oegstgeest en omgeving. 

 

Oproep vrijwilligers

De coördinatie van de activiteiten ligt in mijn hand en samen met de grote inzet van onze initiatiefgroep kunnen we deze werkzaamheden met veel plezier verrichten. Graag doe ik een oproep voor enkele vrijwilligers van buiten de eigen VVP-groep, die bij de ontwikkeling van het programma willen meedenken, en ook willen helpen bij de organisatie en uitvoering van de activiteiten. Ik kijk uit naar uw aanmelding. 

                                    Gerrie Kooijman

 

De dood van popster David Bowie aan kanker werd wereldnieuws op maandagochtend 11 januari 2016. Een paar dagen voor zijn dood, op 8 januari, verscheen nog een nieuw album van Bowie. Hij bezong de luisteraars letterlijk vanuit de hemel toe in het nummer 'Lazarus'.

Look up here. I'm in heaven

I've got scars that can't be seen

I've got drama, can't be stolen

Everybody knows me now

 

Goddelijke energie

Aan Bowie werd ooit gevraagd of hij in God gelooft. 'Ik geloof in een vorm van energie' antwoordt hij. Als dan vervolgens aan hem gevraagd wordt of hij aan een vorm van eredienst doet, moet hij even nadenken voordat hij zegt: 'Leven. Ik houd erg van het leven'. 

Bowie bleek gefascineerd door religie. Hij  flirtte met levensbeschouwingen, ideologieën en religies: met het Tibetaanse boeddhisme, met de Joodse mystiek. Hij geloofde wel in 'iets', in een vorm van goddelijke energie. 

 

Openheid voor religie 

Bowie blijkt niet de enige te zijn bij wie de grens tussen geloof en ongeloof vervaagt. Het vervloeien van die grens is een kenmerk van onze hedendaagse samenleving met haar snel veranderend religieuze landschap. Traditioneel godsgeloof neemt steeds verder af. Tegelijkertijd lijkt ook het fel-antireligieuze atheïsme op zijn retour. Ervoor in de plaats lijkt een nieuwe openheid voor religieuze vragen te komen. Steeds meer atheïsten houden zich bezig met zingevingsvragen en spiritualiteit, atheïsten die zichzelf religieus noemen.

 

Ervaringen in de natuur

Religieuze atheïsten hebben een sterk besef van de intrinsieke zinvolheid van de kosmos. Een besef van transcendentie: een werkelijkheid die de mens als individu of als soort overstijgt en waarin ons bestaan ligt ingebed. Religieus atheïsten schrijven vaak aan poëzie grenzende teksten over de natuur, waarin woorden als 'verwondering' en 'het sacrale' een grote rol spelen. Onder religieuze atheïsten zijn er die zich voor hun zingeving meer richten op de natuur en de natuurwetenschappen. Deze denkers noemen zich 'religieuze naturalisten'. 

Religieuze naturalisten kunnen niets met met het idee van een bovennatuurlijke God, laat staan met het idee van een ontwerper-God die af en toe ingrijpt om het evolutieproces vlot te trekken of bij te sturen. Religieuze naturalisten ervaren in de natuur iets waarvoor ze aan religie ontleende begrippen als 'transcendentie' en 'heilig' gebruiken. Zij noemen zich wel religieus, maar religieus zonder God ...

Harm Bosscher

Uit: 'God, iets of niets. De postseculiere maatschappij tussen geloof en ongeloof', door 

 

Begin dit jaar verscheen het boek ‘Liberaal christendom, geschreven door tien auteurs afkomstig uit de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten en Op Goed Gerucht. Zij maken zich bezorgd over het conservatisme in de kerk en willen graag een meer open en vrijzinnig geluid laten klinken dat meer bij de tijd is. 

Geloven is een praktijk, een manier van in de wereld staan. De nadruk ligt niet op de zogenaamde waarheid van een christelijke wereldbeeld, maar op geloof als levenshouding. Geloven is gehoor geven, zodat onze wereld wordt vernieuwd of veranderd. Dat betekent dat zij zich wel in de christelijke traditie plaatsen, maar daarin interpreterend willen staan. Zij veronderstellen geen instantie als kerk of bijbel die geloof voorschrijft of bepaalt.  

 

Geloofsontwikkeling

In de pre-moderniteit geldt als belangrijk argument: ‘er staat geschreven’.  Als je wilt weten hoe de wereld in elkaar zit, moet je beginnen bij God, want God is het begin en het fundament van alles. God heeft zich geopenbaard en die openbaring vind je in de bijbel. Daaruit kun je een objectieve sociale en morele wereldorde afleiden. 

In de moderniteit geldt: ‘onderzoek heeft aangetoond’. Er is niet een God die zich heeft geopenbaard en die vertelt hoe de wereld in elkaar zit. We moeten niet beginnen bij God, maar bij ons eigen denken. We kunnen met redelijkheid tot inzicht komen. Wij onderzoeken de wereld die er anders uit ziet dan de kerk heeft gedacht.  

In de postmoderniteit zijn we het geloof in God en in een redelijke wereldorde kwijtgeraakt. We leven in een pluriforme en globale samenleving waarin mensen vanuit verschillende achtergronden verschillend naar de wereld kijken, afhankelijk van het verhaal waarin mensen leven.

 

Naastenliefde

Centraal in het christendom staat de incarnatie – God is mens geworden –  en de naastenliefde. Wat boven ons uitgaat is onder ons en tussen ons aanwezig. God geeft zichzelf uit handen en wordt verwerkelijkt door mensen. Naastenliefde is daarbij een centrale notie. Wie een God heeft, laat zich bewegen door de kwetsbaarheid van en medelijden met anderen en laat zichzelf een grens stellen. 

Of God ‘bestaat’ kun je niet zeggen, je kunt van God alleen maar zeggen hoe hij tot ons spreekt. Die stem hoor je niet direct, maar alleen door de mond van anderen. God is geen God van almacht, maar een God die kan zijn, die mogelijkheden aanreikt door ons op te roepen. Zodat wij boven onszelf worden uitgetrokken, boven onze subjectiviteit uitkomen en gericht zijn op anderen.  

Harm Bosscher

(Uit de lezing in Oegstgeest op 8 november 2016 door Rick Benjamins, bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Theologie in Groningen)

  

 

 

 

Hoe jouw wereld er uitziet, wordt voor een groot deel bepaald door geloofsvoorstellingen die je zijn overgeleverd door je ouders, school en cultuur. Je kunt geloven dat God de wereld heeft gemaakt, dat mensen een ziel hebben, dat er na of in dit leven eeuwig leven is, dat er een hemel bestaat en dat ons doen en laten is onderworpen aan een oordeel. 

 

Geen waarheidsclaim

Aan geloofsvoorstellingen hangt geen claim dat ze 'waar' zijn.  Geloofsvoorstellingen kun je betwijfelen, je kunt er afstand van nemen, je kunt ze herinterpreteren en je kunt ze verruilen voor andere opvattingen. Geloofsvoorstellingen verliezen hun waarde en hun zeggingskracht of poëtische geldigheid, zodra ze worden behandeld als ware beschrijvingen van de werkelijkheid. Wanneer geloofsvoorstellingen hun beschrijvende kracht hebben verloren, kunnen ze nog wel een diep geloof voeden. Geloof is gehoor geven aan datgene wat door de geloofsvoorstellingen heen klinkt en ons in die voorstellingen oproept, aanspreekt of beweegt.

 

Het woord 'God'

Het christelijk verhaal  helpt ons om op een waardevolle manier in de wereld te staan. Wij gebruiken de geloofsvoorstelling 'God' niet als een beschrijving van een objectief wezen genaamd God. Aan een God die alles kan, alles weet en alles doet, zijn wij voorbij. Vroeger was er geloof in God als een bovennatuurlijk wezen dat het bestuur van deze wereld in handen heeft. Nu noemen we God een dynamische werkelijkheid die op ons inwerkt. Er werkt iets op ons in, waardoor wij ons inzetten voor wat goed, waar en schoon is. Ongeacht de weerstand, de moeiten en de gevolgen die dat heeft.  Wij verstaan die oproep als iets van God, maar van God zelf kunnen wij slechts zeggen, dat hij dit aan ons doet, en meer niet. 

 

Geloof krijgt inhoud

'God' is de aanduiding van dat wat ons roept, aanspreekt, beweegt en verandert.  Met 'God' wordt aangeduid dát wij worden opgeroepen, maar wordt niet beschreven wát ons oproept. Als wij gehoor geven aan die oproep, kan God gestalte krijgen, laten wij hem bestaan. Dan dragen wij bij aan de verwerkelijking van God.  

In bovenstaande opvatting past dat God door Jezus wordt verwerkelijkt. Jezus belichaamt het gebod van de liefde voor God en de naaste. Jezus maakt zichtbaar hoe je je kan verhouden tot dat wat ons oproept en beweegt. Hij is voorbeeld van de menselijke respons op die oproep. Zo is Jezus een belangrijke gestalte waaraan God concreet wordt en geloof inhoud krijgt.                                                                                                     Harm Bosscher

(Uit de lezing 'Over God en geloof in het boek Liberaal christendom' op 24 juni 2016 voor predikanten van 'Op Goed Gerucht' door Rick Benjamins, hoogleraar Vrijzinnige Theologie in Groningen. De volledige tekst van de lezing is