Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

Hoe jouw wereld er uitziet, wordt voor een groot deel bepaald door geloofsvoorstellingen die je zijn overgeleverd door je ouders, school en cultuur. Je kunt geloven dat God de wereld heeft gemaakt, dat mensen een ziel hebben, dat er na of in dit leven eeuwig leven is, dat er een hemel bestaat en dat ons doen en laten is onderworpen aan een oordeel. 

 

Geen waarheidsclaim

Aan geloofsvoorstellingen hangt geen claim dat ze 'waar' zijn.  Geloofsvoorstellingen kun je betwijfelen, je kunt er afstand van nemen, je kunt ze herinterpreteren en je kunt ze verruilen voor andere opvattingen. Geloofsvoorstellingen verliezen hun waarde en hun zeggingskracht of poëtische geldigheid, zodra ze worden behandeld als ware beschrijvingen van de werkelijkheid. Wanneer geloofsvoorstellingen hun beschrijvende kracht hebben verloren, kunnen ze nog wel een diep geloof voeden. Geloof is gehoor geven aan datgene wat door de geloofsvoorstellingen heen klinkt en ons in die voorstellingen oproept, aanspreekt of beweegt.

 

Het woord 'God'

Het christelijk verhaal  helpt ons om op een waardevolle manier in de wereld te staan. Wij gebruiken de geloofsvoorstelling 'God' niet als een beschrijving van een objectief wezen genaamd God. Aan een God die alles kan, alles weet en alles doet, zijn wij voorbij. Vroeger was er geloof in God als een bovennatuurlijk wezen dat het bestuur van deze wereld in handen heeft. Nu noemen we God een dynamische werkelijkheid die op ons inwerkt. Er werkt iets op ons in, waardoor wij ons inzetten voor wat goed, waar en schoon is. Ongeacht de weerstand, de moeiten en de gevolgen die dat heeft.  Wij verstaan die oproep als iets van God, maar van God zelf kunnen wij slechts zeggen, dat hij dit aan ons doet, en meer niet. 

 

Geloof krijgt inhoud

'God' is de aanduiding van dat wat ons roept, aanspreekt, beweegt en verandert.  Met 'God' wordt aangeduid dát wij worden opgeroepen, maar wordt niet beschreven wát ons oproept. Als wij gehoor geven aan die oproep, kan God gestalte krijgen, laten wij hem bestaan. Dan dragen wij bij aan de verwerkelijking van God.  

In bovenstaande opvatting past dat God door Jezus wordt verwerkelijkt. Jezus belichaamt het gebod van de liefde voor God en de naaste. Jezus maakt zichtbaar hoe je je kan verhouden tot dat wat ons oproept en beweegt. Hij is voorbeeld van de menselijke respons op die oproep. Zo is Jezus een belangrijke gestalte waaraan God concreet wordt en geloof inhoud krijgt.                                                                                                     Harm Bosscher

(Uit de lezing 'Over God en geloof in het boek Liberaal christendom' op 24 juni 2016 voor predikanten van 'Op Goed Gerucht' door Rick Benjamins, hoogleraar Vrijzinnige Theologie in Groningen. De volledige tekst van de lezing is