Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

Geloof als levenshouding

Begin dit jaar verscheen het boek ‘Liberaal christendom, geschreven door tien auteurs afkomstig uit de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten en Op Goed Gerucht. Zij maken zich bezorgd over het conservatisme in de kerk en willen graag een meer open en vrijzinnig geluid laten klinken dat meer bij de tijd is. 

Geloven is een praktijk, een manier van in de wereld staan. De nadruk ligt niet op de zogenaamde waarheid van een christelijke wereldbeeld, maar op geloof als levenshouding. Geloven is gehoor geven, zodat onze wereld wordt vernieuwd of veranderd. Dat betekent dat zij zich wel in de christelijke traditie plaatsen, maar daarin interpreterend willen staan. Zij veronderstellen geen instantie als kerk of bijbel die geloof voorschrijft of bepaalt.  

 

Geloofsontwikkeling

In de pre-moderniteit geldt als belangrijk argument: ‘er staat geschreven’.  Als je wilt weten hoe de wereld in elkaar zit, moet je beginnen bij God, want God is het begin en het fundament van alles. God heeft zich geopenbaard en die openbaring vind je in de bijbel. Daaruit kun je een objectieve sociale en morele wereldorde afleiden. 

In de moderniteit geldt: ‘onderzoek heeft aangetoond’. Er is niet een God die zich heeft geopenbaard en die vertelt hoe de wereld in elkaar zit. We moeten niet beginnen bij God, maar bij ons eigen denken. We kunnen met redelijkheid tot inzicht komen. Wij onderzoeken de wereld die er anders uit ziet dan de kerk heeft gedacht.  

In de postmoderniteit zijn we het geloof in God en in een redelijke wereldorde kwijtgeraakt. We leven in een pluriforme en globale samenleving waarin mensen vanuit verschillende achtergronden verschillend naar de wereld kijken, afhankelijk van het verhaal waarin mensen leven.

 

Naastenliefde

Centraal in het christendom staat de incarnatie – God is mens geworden –  en de naastenliefde. Wat boven ons uitgaat is onder ons en tussen ons aanwezig. God geeft zichzelf uit handen en wordt verwerkelijkt door mensen. Naastenliefde is daarbij een centrale notie. Wie een God heeft, laat zich bewegen door de kwetsbaarheid van en medelijden met anderen en laat zichzelf een grens stellen. 

Of God ‘bestaat’ kun je niet zeggen, je kunt van God alleen maar zeggen hoe hij tot ons spreekt. Die stem hoor je niet direct, maar alleen door de mond van anderen. God is geen God van almacht, maar een God die kan zijn, die mogelijkheden aanreikt door ons op te roepen. Zodat wij boven onszelf worden uitgetrokken, boven onze subjectiviteit uitkomen en gericht zijn op anderen.  

Harm Bosscher

(Uit de lezing in Oegstgeest op 8 november 2016 door Rick Benjamins, bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Theologie in Groningen)