Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

Post-theïsme is religieus denken na het theïsme dat ervan overtuigd is dat God bestaat en dat men van alles over God weet. Post-theïsten vinden 'de naam van God' wel waardevol, waarbij het echter niet duidelijk is wat het woord 'God' betekent. Bij post-theïsme gaat het erom het heilige te herkennen in het alledaagse door een andere manier van kijken: iets 'hogers of 'diepers' zien in het gewone. Post-theïsten worden gedreven door een ethische visie. Post-theïsme sluit soms aan bij elementen uit de christelijke traditie, maar het kan ook leiden tot deconstructie van traditionele opvattingen. Invloedrijke post-theístische denkers zijn o.a. de Italiaan Gianni Vattimo en de Ier Richard Kearny. Van hun visies geef ik een samenvatting. Over John Caputo schreef ik reeds eerder.

 

Visie van Gianni Vattimo

Vattimo schrijft in zijn boek 'Ik geloof dat ik geloof' dat ultieme zekerheid verloren is gegaan met de ontbinding van de traditionele metafysica van de bovennatuurlijke God en het absolute waarheidsbegrip. Het Nieuwe Testament spreekt over de 'incarnatie', over de 'menswording' van God. Vattimo: doordat God mens is geworden in Jezus en na de dood van Jezus als Geest de wereld is ingegaan, is God verdwenen. Het betekent dat God alleen nog aanwezig is als 'God van het boek', in de bijbelse verhalen, steeds opnieuw geïnterpreteerd door de gemeenschap der gelovigen. Het maakt een nieuwe relatie tot God mogelijk, niet God als de verheven God 'daarboven', maar als één van ons. God niet als heer, maar als vriend. Zoals Jezus zegt: 'Voor mij zijn jullie geen dienstknechten meer … vrienden noem ik jullie'. De interpretatie die Jezus geeft van het Oude Testament, van de wet en de profeten, is de op barmhartigheid gebaseerde verhouding tussen God en de mensheid en ook tussen mensen onderling.

 

Visie van Richard Kearny

Kearny schreef het boek 'The God Who May Be'. God kàn zijn en moet daarom worden begrepen als mogelijkheid en niet als feitelijkheid. Je kunt de 'plaats' van God daarom beter in de toekomst denken dan in de hemel of in het oerbegin. Kearny meent dat God volgens de Bijbel beloften doet die pas in de toekomst werkelijkheid zullen zijn. Het hangt af van onze menselijke verantwoordelijkheid, door te strijden voor rechtvaardigheid. God roept vanuit de toekomst mensen op, in te gaan op het appèl van de medemens die lijdt of in nood is, Dat appèl van de lijdende ander, is God. De God die zichzelf in Exodus de naam 'Ik ben die ik ben' geeft, noemt Kearny 'de Ene die-zal-zijn'. God is volgens Kearny zélf een belofte. Als wij trouw blijven aan die belofte, dan zal 'Ik-ben-die-kan-zijn' eindelijk worden wat beloofd is: een koninkrijk van liefde en rechtvaardigheid.

 

Harm Bosscher (uit: 'God, iets of niets?' door Taede Smedes)