Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

De bijbel denkt God buiten de mens en buiten deze wereld. Die verbinding van de bijbelse verhalen met een hemelse God,  hangt ongetwijfeld samen met het feit dat de mensheid vanaf haar ontstaan de oorsprong van het raadsel van deze wereld en van alle leven, gewend was te zoeken in een bovenaardse werkelijkheid van goden. Een wereld waar het volk Israël zo’n 3500 jaar geleden mee brak. De zon, de maan, de regengod, de donder, ze verloren hun goddelijk karakter. 

 

De mens en God

Ik denk, zegt Carel ter Linden, dat wij de oorsprong van de geboden, van de eeuwige beginselen van recht en liefde en humaniteit, moeten zoeken bij de mens. Die werkelijkheid die wij vanouds God noemen, gaat niet aan de mens vooraf, maar zij is uit de mens voortgekomen. Het is niet eerst God en dan de mens. Het is andersom: eerst is er de mens, en die vormt zich goden, en daarna één God, en die God wordt sindsdien het morele kompas voor de mens. 

 

De God van de traditie

Carel ter Linden vraagt zich af: Kunnen wij het woordje ‘God’ vandaag nog wel gebruiken? Er heeft zich in de loop der eeuwen binnen de christelijke traditie een voorstelling van God gevormd als een geheel autonome, onafhankelijk van de mens en zijn wereld bestaande werkelijkheid, die denken en handelen kan, en zich van zichzelf bewust is. Een God die deze wereld zou hebben geschapen en de geschiedenis der mensen op een verborgen manier leidt. Een werkelijkheid die de macht heeft om gebeden van de mensen te verhoren, of niet te verhoren. 

 

Ons bestaan in de kosmos

Carel ter Linden kan geen enkele verbinding leggen tussen aan de ene kant de God uit de bijbel en aan de andere kant ons natuurlijke bestaan als deel van de kosmos. Denk aan hedendaagse  ingrijpende ziekten en ook aan het lijden dat wij mensen elkaar aandoen. Ook aan het lijden dat met de natuur zelf gegeven is, met de natuurrampen met onnoemelijk leed voor mens en dier. De natuur is een duister mysterie. 

 

God niet in de natuur

Voor dat mysterie van de ons omringende natuurlijke werkelijkheid wil Carel ter Linden nooit het woord 'God' gebruiken. De God van de bijbel kan hij in de natuur  nergens ontdekken. Het bijbels geloof vraagt de navolging van de eeuwige beginselen, zoals de profeten en Jezus van Nazareth die hebben verstaan en ons hebben voorgeleefd.         Harm Bosscher

(uit de lezing 'Ik geloof in God', wat bedoel je daarmee? door ds. Carel ter Linden)