Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

Dr.Janneke Stegeman was 'theoloog des vaderlands'. Zij verzorgde een bijdrage aan het symposium 'Jezus: mythe, mens, dogma'. De titel van haar bijdrage was: 'De mythe voorbij, de vloeibare tradities over Jezus, vragen rondom de historische versus de mythische Jezus. Zij zegt daarover dat die vragen van de jaren '80 van de vorige eeuw reeds enige tijd voorbij zijn, dat de vragen zijn veranderd.                    Harm Bosscher

 

Beelden van Jezus

De Joodse auteurs van het Nieuwe Testament modelleren Jezus naar teksten uit de Joodse bijbel, die wij Oude Testament noemen. Uit de bijbel spreekt een doorleefde, speelse, creatieve, soms ook rebelse houding van Jezus. Wij  bouwen ook onze Jezus op met onze beelden. Zo zegt Janneke Stegeman over Jezus dat hij  tijdens zijn leven radicaal,  verrassend, ruimtegevend was. 

Traditie is altijd in beweging, dat houdt in:  creativiteit, verbeeldingskracht. Belangrijk daarbij is: je geloofwaardig blijven verhouden tot die traditie. Je religieuze leven vormgeven op een manier die het verhaal levend houdt. 

 

Jezus, historisch of mythisch?

Is er een historische Jezus geweest? Waarschijnlijk wel, zegt Janneke Stegeman. Maar natuurlijk is Jezus ook een mythische figuur, gevoed door o.a.  Babylonische, Assyrische, Egyptische mythologieën. Een mythe is niet zozeer een verhaal dat niet waar is, maar een verhaal dat we vertellen om zin te geven aan ons leven. In de bijbel gaat het niet over feiten, maar over levensverhalen van mensen en hun worstelingen. Die verhalen zijn van levensbelang. We moeten op de preekstoel vertellen wat de aard is van de verhalen die we lezen. Sommige mensen zullen daar dan blij mee zijn, anderen zullen van hun stoel vallen.         

 

Onderdrukking en bevrijding

Voor Janneke Stegeman gaat religie over bevrijding. Het dominante beeld van Jezus is volgens haar nog steeds dat van een witte, heterosexuele man. Dat beeld heeft een rol gespeeld in koloniale ondernemingen, slavenhandel, racisme en andere vormen van uitsluiting en uitbuiting. 

Theologie zou moeten gaan over onderdrukking en bevrijding, over de manieren waarop Westerse christelijke ideeën daaraan hebben bijgedragen en nog steeds bijdragen. De discussie over de historiciteit van Jezus is me te veilig, zegt Janneke Stegeman. Het gaat te weinig over ons, onze geschiedenissen en  verantwoordelijkheden. Hoe diepgaand weten wij ons wel en niet met die werkelijkheid verbonden?