Rubriek in Oegstgeester Kerkblad

Twee werelden

Tot ver in de 20ste eeuw blijft een twee-werelden-metafysica het wereldbeeld van veel gelovigen bepalen. Deze visie deelt de werkelijkheid op in een beneden- en een bovenwereld. De benedenwereld is zintuiglijk, veranderlijk en onvolmaakt. De bovenwereld daarentegen is geestelijk, eeuwig en volmaakt. In de ene wereld leven mensen; in de andere woont God.  

De tijd van de religie als twee-werelden-metafysica is voorbij. Niet  naar boven kijken, maar naar voren; de ene voet voor de andere zetten. Pelgrimage als metafoor voor het leven. Als pelgrim zijn wij op zoek naar onszelf, een soms pijnlijke en duistere confrontatie, waardoor we onrustig worden. 

 

De moderne pelgrim

Als moderne pelgrim zijn we het geloof in God daarboven kwijt, maar we worden in beweging gebracht door iets dat je naar voren roept. Het heilige of transcendente openbaart zich niet meer vanuit de hemel.   Je kijkt niet meer naar boven voor een reddende hand, maar strekt je uit naar voren, naar een wenkend gebaar vanuit de toekomst.  Als een zwervende nomade die een stem hoort, onrustig wordt, en op weg gaat. Of de stem van buiten of van binnen komt, maakt niet uit. Beslissend is dat je hem hoort en in beweging komt.  

 

Iets overkomt je

De moderne pelgrim heeft de gerichtheid op een hemel of hiernamaals  losgelaten. Voor de pelgrim nieuwe stijl telt het doel niet. De reis zélf is de bestemming. De reis dóét iets met de pelgrim, die zich voelt aangetrokken door waarden als onthechting en eenheid met de natuur. De moderne pelgrim laat zich onderweg iets overkomen. Contact met dat wat ons overstijgt; waar het in religie in de kern om gaat. De pelgrim doet een beroep op de gastvrijheid van anderen en omgekeerd, leeft op bij de ontmoeting met mensen met wie je een tijdje optrekt.    

 

Leven op de aarde

Zo zijn wij eigenlijk allemaal pelgrims op onze levensreis. De pelgrimage als beeld voor het leven, is een universele metafoor.  

Religies hebben doorgaans allemaal de troostrijke, comfortabele voorstelling van het hiernamaals in hun pakket. Een hemel, een Nirwana, een paradijselijke tuin, waarin je na je dood eeuwig voortleeft. Maar de essentie van geloof ligt in de dagelijkse praktijk, in een concrete ethiek. In het besef dat dit verrukkelijke en verschrikkelijke leven het nog niet is. Elke dag opnieuw opstaan in de hoop dat het leven morgen beter, rechtvaardiger, wordt. Zoals men in het jodendom ieder moment verwacht dat de Messias kan komen. Als hij dan niet komt, is er steeds weer de hoop dat hij morgen komt.           

Harm Bosscher

 

Lezing woensdag 27 februari 20u.

Dorpscentrum. Frits de Lange, hoogleraar Ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit, over zijn boek 'Heilige onrust. Iedereen hartelijk welkom, bijdrage € 5.-